Forum Rady Europy
KSZTAŁTOWANIE STRATEGII ROZWOJU KINEMATOGRAFII JUTRA
Kraków, 11 – 13 września 2008
PROJEKT
WNIOSKI oraz PROPOZYCJE
REKOMENDACJE
Niniejszy dokument podsumowuje wnioski oraz rekomendacje opracowane w trakcie Forum, które jednakże nie uzyskały jeszcze oficjalnego poparcia Rady Europejskiej.
Wnioski i Propozycje
Rola filmu
Strategia rozwoju powinna wspierać filmografię w osiąganiu zakładanych celów artystycznych i społecznych, co oznacza umożliwienie realizacji projektów różnorodnych, odzwierciedlających rozmaitość wyborów artystycznych oraz ekspresji kulturowej jak rówież zapewnienie odbiorcom należytego dostępu do tych filmów.
Zakres strategii rozwoju
Rozwój wszechstronnej strategii rozwoju obejmującej takie obszary jak edukacja filmowa oraz poszerzanie kręgu odbiorców. Zaangażowanie wszystkich zainteresowanych w określenie środków oraz celów skutecznej strategii rozwoju. Agencje filmowe powinny w sposób jasny, przejrzysty i szczegółowy określić cele jakie pragną osiągnąć.
Strategia rozwoju powinna brać pod uwagę ograniczenia i możliwości jakie niesie ze sobą rozwój i ekspansja nowych technologii oraz zmieniające się oczekiwania i wzorce zachowań odbiorców.
Strategia rozwoju powinna promować i wspierać budowanie dużych, ramowych przedsięwzięć przemysłu filmowego. Mnożenie i rozwój małych, niestabilnych przedsięwzięć i firm nie wpływa bowiem na wzmocnienie europejskiego przemysłu filmowego.
Przemysł filmowy nie prezentuje jednolitego stanowiska przed instytucjami europejskimi oraz na rynkach międzynarodowych: należy stworzyć spójną platformę przekazu (‘Motion Pictures Europe”), której celem będzie lobbowanie oraz promocja filmografii europejskiej na rynkach międzynarodowych.
Regulacje prawne
Osoby mające wpływ na kształtowanie strategii rozwoju powinny traktować regulacje prawne, określanie celów oraz kryteria oceny jako istotne elementy strategii, na równi z założeniami dotyczącymi możliwych form finansowania.
Przejrzystość to kluczowy wymóg publicznego wspierania przemysłu filmowego, co ma zapewnić zasadność oraz skuteczność takiej formy finansowania. Przejrzystość działania powinna stanowić wspólny mianownik zarówno dla instytucji publicznych jak i firm. Podmioty korzystające z pomocy publicznej powinny prowadzić przejrzystą politykę informacyjną oraz wypełniać wszelkie związane z taką pomocą zobowiązania. Jeżeli stosowane współregulacje oraz samoregulacje nie wypełniają niniejszego kryterium na instytucjach publicznych spoczywa obowiązek uregulowania przepływu informacji i danych. Głównym celem powinna być ochrona właścicieli praw autorskich w kontaktach z dystrybutorami (w ogólne sensie tego słowa), zapewnienie standardowych zasad zwrotu pożyczek zaciągniętych z funduszy publicznych oraz jasne i szczegółowe określenie zmiany zachodzących na rynku oraz konsekwencji i skuteczności publicznej strategii rozwoju.
Należy usprawnić ‘interoperacyjność’ krajowych systemów wsparcia przemysłu filmowego, co ułatwi ich rozpowszechnianie oraz realizację ko-produkcji projektów filmowych. ‘Harmonizacja strategii’ jest niezbędna, aby móc uzgodnić wspólne procedury oraz podstawowe cele strategii rozwoju.
Ko-produkcja projektów filmowych to jeden z kluczowych elementów ułatwiających rozpowszechnianie filmów europejskich. Należy ocenić zakres oddziaływania oraz skuteczność europejskiej konwencji o ko-produkcji a jeżeli zajdzie taka potrzeba konwencja ta powinna zostać skorygowana i poprawiona.
Większa interwencja na rynku, w postaci na przykład kontyngentów, powinna zabezpieczyć większy udział filmów europejskich w rynku.
Należy zreformować system licencji, który odzwierciedlać powinien globalny, kierowany popytem charakter użytkowania filmów.
Należy wprowadzić system licencji multi-terytorialnych.
W całej Unii powinien funkcjonować jednorodny system ulg podatkowych na rzecz inwestycji w przemysł filmowy.
Wiedza i informacje
Wiedza na temat cyfryzacji europejskiego przemysłu filmowego jest skąpa i niewystarczająca; nie istnieją również jakiekolwiek strategie mające na celu wsparcie przemysłu w zmierzeniu się z wyzwaniami jakie niesie ze sobą cyfryzacja.
Szczególną uwagę należy zwrócić na jakość relacji dziennikarzy oraz krytyków filmowej, którzy powinni wspierać i pomagać w poszerzaniu kręgu odbiorców a nie ‘dobijać’ przemysł filmowy.
Należy poprawić sposób generowania danych publicznych, danych rynkowych, danych dotyczących zachowań konsumenckich oraz wpływu nowych technologii na rynek.
Produkcja i rozwój
Większą uwagę należy zwrócić na narzędzia oraz sposób realizacji produkcji filmowej, wsparcie oraz dostęp do ekspertów, ich wiedzy i doświadczenia w obszarze developmentu, rozumianego jako rozwój twórców, pomysłów oraz konkretnych projektów.
Instytucje publiczne powinny koncentrować się na wspieraniu katalogów projektów a nie projektów indywidualnych. Oznacza to ścisłą współpracę instytucji finansujących z producentami, której celem jest wypracowanie strategii oraz planów na poziomie krajowym oraz europejskim.
Obecne strategie w dużej mierze skupiają się na realizacji produkcji filmowej. Potrzebne jest natomiast wypracowanie strategii bardziej zrównoważonej obejmującej również marketing, dystrybucję oraz rozpowszechnianie.
Należy wprowadzić zachęty do cyfrowej realizacji produkcji filmowej.
Należy opracować jeden standardowy system, spójny europejski instrument dotyczący ko-produkcji, zastępujący umowy dwustronne, które prowadzą do powstawania barier oraz komplikacji zasad rządzących ko-produkcją.
Instrumenty dotyczące ko-produkcji powinny zawierać klauzule dotyczące obligatoryjnego wprowadzenia filmu realizowanego w ramach ko-produkcji na rynki wszystkich państw w niej uczestniczących.
Rozpowszechnianie oraz dystrybucja
Kina powinny stać się wirtualnymi oraz rzeczywistymi centrami kulturowymi oraz centrami sztuki filmowej poprzez, na przykład, rozwój kina cyfrowego na żądanie.
Wprowadzenie strategie mające na celu zwiększenie liczby sal kinowych – ruchomych i nieruchomych – aby zapewnić odbiorcom dostęp do produkcji mniej komercyjnych. Kluczowym problemem jest dostęp filmów europejskich do sal kinowych.
Przyspieszenie inwestycje na rzecz cyfryzacji kin, między innymi poprzez uświadomienie władzom lokalnym roli jaką mogą odegrać w tym procesie.
Podstawowym elementem strategii jest wyjaśnienie roli oraz odpowiedzialności właścicieli kin oraz operatorów.
Weryfikacja modeli biznesowych stosowanych w obszarze dystrybucji tak aby dostosować je do ery cyfrowej oraz stworzenia europejskiej elektronicznej platformy dystrybucji filmów (business-to-business).
Rozwój nowych platform oraz usług odnoszących się do europejskiego przemysłu filmowego. Rozwój nowych technologii otworzył przed nami nowe możliwości, które mogą podnieść pozycję kina europejskiego, jeżeli tylko Europa będzie bardziej pro aktywna w tworzeniu nowych modeli biznesowych.
Schematy wsparcia powinny automatycznie kierować 20% budżetu na promocję w zależności od przedstawionej w ramach projektu strategii marketingowej i dystrybucyjnej. Twórcom tych strategii należy umożliwić dostęp do ekspertów, ich wiedzy i doświadczenia. Schematy wsparcia powinny obejmować vouchery dla producentów, które umożliwią im wykupienie przestrzeni reklamowej.
W Europie organizowanych jest coraz więcej festiwali (ponad 700 rocznie), które stały się istotnym miejscem rozpowszechniania filmów. Jednakże, organizatorów festiwali należy zachęcać do stałego poszerzania kręgu odbiorców; powinny one również być skierowane nie tylko do agentów handlowych lecz również do stacji telewizyjnych (nie tylko tych z głównego nurtu ale również do kanałów tematycznych oraz stacji satelitarnych, które nie mogą wiele zapłacić, jednakże w sposób istotny mogą przyczynić się do rozpowszechniania filmów) jak również obejmować platformy wideo-na-żądanie. Cyfryzacja może pomóc festiwalom w selekcji filmów z dużo szerszej oferty i na odległość.
Prowadzenie inwestycji na rzecz renowacji ‘Europa Cinemas’ co umożliwi im oferowanie filmów w tej samej jakości co kina komercyjne.
Do umów podpisywanych z Eurimages należy wprowadzić zapis umożliwiający automatyczne przydzielanie licencji ogólnoświatowej na wykorzystanie filmów do celów edukacyjnych.
Nadawcy telewizyjni
Nadawcy telewizyjni powinni być włączeni i zaangażowani w promocję i dystrybucję kinematografii europejskiej, pomagać w budowaniu i poszerzaniu kręgu odbiorców tych filmów oraz zaspokajać zainteresowanie odbiorców poprzez wprowadzanie szerokiej oferty, w szczególności zaś prezentowanie kinematografii różnych państw.
Istnieje potrzeba wprowadzenie schematów zachęcających stacje telewizyjne do emisji różnorodnych filmów, zarówno krajowych jak i zagranicznych.
Widownia dziecięca oraz młoda widownia
Rozwój schematów wspierających produkcję oraz dystrybucję filmów dla dzieci w celu poszerzenia kręgu odbiorców filmów europejskich. Rozwój narzędzi niezbędnych do dubbingu filmów europejskich skierowanych do dzieci, co pozwoli na ich rozpowszechnianie w całej Europie.
Wprowadzenie darmowych licencji na wykorzystanie filmów europejskich w pokazach szkolnych.
Zachęcanie do tworzenia krajowych oraz europejskich kanałów użyteczności publicznej takich jak Kindercanal w Niemczech, zawierających europejskie treści przeznaczone dla dzieci.
Władze krajowe powinny dopilnować, aby cele kulturowe, uwzględnione w ostatnio przyjętej dyrektywie audiowizualnej, realizowane były we wszystkich obecnie działających stacjach telewizyjnych oraz firmach branży usług audiowizualnych a nie tylko w wiodących stacjach naziemnych.
REKOMENDACJE FORUM DLA DECYDENTÓW NA POZIOMIE KRAJOWYM I EUROPEJSKIM
Decydenci na poziomie krajowym i europejskim, jak również środowiska przemysłu filmowego są odpowiedzialne za wdrożenie strategii obejmujących nie tylko fazę produkcji ale również wszelkie inne fazy łańcucha produkcyjnego – dystrybucję i marketing, edukację, poszerzanie kręgu odbiorców oraz ochronę dziedzictwa.
Cyfryzacja to najważniejszy czynnik w zmianie sposobu realizacji, dystrybucji oraz dostępu do filmów. Pozwoli to na szybkie wprowadzenie nowych form dystrybucji i rozpowszechniania niezbędnych, aby kinematografia europejska mogła szybko i skutecznie dotrzeć do szerokiej publiczności.
Strategia rozwoju ma ułatwić dokonanie niezbędnych zmian oraz doprowadzić do zaniechania funkcjonowania w ramach przestarzałych procedur i praktyk.
Istnieje potrzeba tworzenia firm europejskich – działających w obszarze produkcji, dystrybucji i rozpowszechniania – których siła i wielkość pozwolą na efektywną realizację strategii rozwoju oraz umożliwią kinematografii europejskiej na szerokie zaistnienie na globalnym rynku.
Do realizacja wypracowanych celów strategii rozwoju niezbędne jest istnienie uznanych nadawców telewizyjnych oraz dostawców platform/usług.
Szczególną uwagę należy zawrócić na elementy strategii dotyczące dzieci oraz młodzieży: filmy, które oglądają, w jaki sposób mają do nich dostęp oraz jaki ma to związek z kulturą filmową.
Podtrzymanie swobody ekspresji artystycznej przy jednoczesnym opracowaniu nowych sposobów poszerzania kręgu odbiorców, ponieważ to oni decydują o tym co, jak i kiedy oglądają.
To poprzez odbiorców film wypełnią swoją funkcję artystyczną i społeczną, w szczególności w odniesieniu do różnorodności kulturowej. Strategia rozwoju powinna promować szeroką dostępność filmów, co nie oznacza wspierania jedynie filmów skierowanych do szerokiej publiczność lecz również tych ambitnych, oryginalnych oraz skierowanych do odbiorców bardziej wymagających.
Ważnymi elementami skutecznej strategii rozwoju jest przejrzystość oraz wiarogodność. Ocena wyników, zarówno kulturowych jak i ekonomicznych, stanowi podstawę do wykazania korzyści płynących z opracowania spójnej strategii rozwoju oraz podstawę do jej poprawiania i ulepszania. Zarówno dostawcy jak i odbiorcy wsparcia mają obowiązek zapewnienia dostępności informacji niezbędnych do prawidłowej oceny, wprowadzenie uczciwych opłat za prawa autorskie oraz uczciwych zasad zawrotu pożyczek publicznych.
Rada Europy odgrywa kluczową rolę w obszarze rozpowszechniania oraz zachęcania do wprowadzania zasady dobrych praktyk w obszarze ochrony oraz promocji różnorodności ekspresji artystycznej i aby wypełnić tę rolę powinna zapewnić środki oraz personel, który pozwoli na wywiązanie się z tego obowiązku. 